Phật Giáo hay các yếu tố tâm linh chưa vẽ nên bức tranh toàn cảnh về câu chuyện thầy Minh Tuệ bộ hành khắp Bắc Nam.

Theo số liệu từ Sở Giao Thông Vận Tải, hai đô thị lớn nhất nước là Sài Gòn và Hà Nội đang quản lý tổng số phương tiện cá nhân lần lượt là 8,7 và 7,9 triệu chiếc. Tỷ lệ tăng trưởng phương tiện cá nhân bình quân đạt 10,3% một năm, trong khi tỷ lệ tăng trưởng quỹ đất dành cho hạ tầng giao thông chưa bao giờ vượt quá 1%.

Thực tế hiện nay một người nội trợ mua đồ tạp hoá cách nhà 200m vẫn sử dụng phương tiện cá nhân, một học sinh chưa đủ tuổi vẫn đi xe máy đến trường hằng ngày thay vì đi bộ hay xe bus. Câu chuyện phương tiện cá nhân dần hoà mình vào đời sống chứ không còn là chủ đề thu hút, gây tò mò trên các kênh truyền thông hay báo đài được nữa.

Câu chuyện thầy Minh Tuệ qua lăng kính truyền thông

Còn nhớ giai đoạn cuối những năm 90 và đầu thập niên 2000, những chiếc Honda Future hay Yamaha Sirius vẫn có giá trị bằng mấy cây vàng, chễm chệ xuất hiện trong các buổi triển lãm ô tô xe máy hoành tráng nhất. Giờ thì quay clip một người nào đó chạy Honda Sh hoặc Toyota Camry trên đường rồi đăng lên YouTube, mạng xã hội cũng chẳng ai quan tâm.

Con người luôn phản ứng rồi bị kích thích óc tò mò bởi những điều mới mẻ, lạ thường mà không phải lúc nào cũng được chứng kiến và trải nghiệm. Đó là lý do nội dung về siêu xe hay biệt thự triệu đô luôn thu hút người xem, những cuộc thi marathon đường dài với tổng cự ly lên đến hàng chục hay hàng trăm cây số luôn có nhiều lượt đăng ký tham dự.

Gần đây nữa là câu chuyện về sư thầy Minh Tuệ – người đang có lần thứ tư bộ hành xuyên suốt chiều dài đất nước, đi đến nhiều tỉnh thành và địa phương khác nhau trong vài năm qua. Câu chuyện của thầy không chỉ đặc biệt ở việc đi bộ, hành thiền mà còn là hình ảnh đối lập rõ ràng giữa thầy Minh Tuệ – khi so sánh với không ít cư sĩ hay thành viên tăng đoàn trực thuộc Giáo hội Phật Giáo Việt Nam.

Vậy những điểm đối lập đó là gì, câu chuyện về thầy truyền cảm hứng mạnh mẽ đến nhiều tầng lớp trong xã hội bằng cách nào? Vì sao đã xuất gia tu tập từ năm 2015, bắt đầu bộ hành và đặt chân đến mọi miền tổ quốc từ năm 2017, nhưng đến những ngày gần đây hình ảnh và thông tin về thầy Minh Tuệ mới nổi lên như một sự kiện truyền thông đúng nghĩa?

Tất cả câu hỏi đều được Vũ phân tích, gửi đến các bạn thông qua bài chia sẻ lần này với chủ đề: Chuyện thầy Minh Tuệ qua lăng kính truyền thông.

Thầy Minh Tuệ và hành trình chân tu (ảnh: VnExpress).

Thầy Minh Tuệ và hành trình chân tu (ảnh: VnExpress).

Hành trình của thầy Minh Tuệ được biết đến như thế nào?

Nhiều người sẽ không thể biết hoặc còn khá lâu nữa mới biết đến nhà sư Minh Tuệ – vị thầy đang học tu hạnh đầu đà nếu không có những động thái đến từ Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam. Cụ thể vào ngày 16/5 vừa qua, thượng toạ Thích Đức Thiện – Tổng thư ký hội đồng trị sự Giáo Hội đã ban hành một văn bản với vài nội dung chính như sau:

Người được mạng xã hội gọi là Thích Minh Tuệ không phải tu sĩ Phật Giáo, không tu tập và không là nhân sự của bất cứ ngôi chùa nào thuộc Giáo Hội. Đề nghị Ban trị sự các tỉnh thành thông báo đến người dân để tránh ngộ nhận, có biện pháp ngăn chặn hành vi sử dụng mạng xã hội để xúc phạm Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam.

Thực tế trên các mạng xã hội và nền tảng chia sẻ nội dung phổ biến như Facebook, Google hay YouTube thì thông tin về thầy Minh Tuệ đã nhen nhóm từ nhiều năm trước, rồi thật sự bùng nổ nội dung từ những ngày đầu tháng 5. Nhưng sự hiện diện của thầy vào thời điểm đó như những đốm lửa nhỏ, phần nào manh mún và mang tính thời điểm.

Tất nhiên, một nhóm các YouTuber hay TikToker chưa bao giờ đủ sức đại diện cho cả một xã hội, cộng đồng người dân. Những thông tin từ các nhà sáng tạo nội dung “bán chuyên” dù là tích cực hay tiêu cực, đều chỉ tồn tại trong lòng công chúng một thời gian ngắn và hầu như không có tác động bền vững. Nhưng cũng không thể vì vậy mà đánh giá thấp vai trò của họ, đặc biệt khi nhìn dưới góc độ truyền thông.

Trong thời khắc thế giới bước sang thiên niên kỷ kế tiếp, tác giả Malcolm Gladwell đã cho ra đời một trong những cuốn sách thành công nhất sự nghiệp – The Tipping Point (Điểm Bùng Phát). Với lời tựa hấp dẫn “những điều nhỏ bé có thể tạo ra khác biệt lớn như thế nào”, Điểm Bùng Phát đã vượt ra khỏi giới hạn của một tác phẩm – để trở thành lý thuyết được ứng dụng phổ biến hàng đầu trong kinh tế cùng nhiều lĩnh vực đời sống.

Lý thuyết của Điểm Bùng Phát cũng được Vũ sử dụng để lập luận, giải thích cho câu chuyện về thầy Minh Tuệ qua lăng kính truyền thông. 

The Tipping Point (Điểm Bùng Phát) và tác giả Malcolm Gladwell (ảnh: internet)

The Tipping Point (Điểm B